• sztandar
  • wejscie
  • wejscie2

Ignacy Łukasiewicz


 Ignacy Łukasiewicz
(1822-1882)

Aptekarz, wynalazca lampy naftowej. Założył pierwszą na świecie kopalnię ropy naftowej. Był posłem do galicyjskiego Sejmu Krajowego.


Menu Główne

Patron

                                                 "Stąpał po tej ziemi człowiek,

                                                  który  czynem stworzył poezję,

                                                 a pieniądze zamienił na ideały..."


Wbogatej historii naszego narodu wielu znakomitych Polaków dało początek rzeczom wielkim i niezniszczalnym. Wśród nich niewątpliwie poczesne miejsce zajmuje Ignacy Łukasiewiczmagister farmacji, pionier światowego przemysłu naftowego.

Urodził się 8 marca 1822 r.w Zadusznikach k/Mielca. Jego szlaki życiowe wiodły przez: 
Rzeszów 1832-36nauka w gimnazjum Ojców Pijarów,
Łańcut 1836-41praktyki aptekarskie, 
Rzeszów 1841-46praca w aptece Hübla, 
Lwów 1846-50dwa lata więzienia za działalność konspiracyjną przeciw zaborcy, praca w aptece Mikolascha,
Kraków 1850-52studia farmaceutyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim i praca w fabryce ałunu w Dąbrowie k/Chrzanowa, 
Wiedeń 1852studia na Uniwersytecie Wiedeńskim, uzyskanie stopnia magistra farmacji, 
Lwów 1852-53praca w aptece Mikolascha, badania własności ropy naftowej, wydestylowanie nafty oświetleniowej, skonstruowanie lampy naftowej, publiczne zapalenie lamp naftowych w szpitalu lwowskim 31 lipca 1853 r. Jest to symboliczna data, przyjęta jako początek krajowego przemysłu naftowego, 
Gorlice 1853-58dzierżawa apteki Tomaniewicza, bliżej źródeł ropy naftowej, 
Jasło 1856-61dzierżawa apteki Palchów, budowa destylami w Ulaszowicach, 
Brzostek 1859założenie i sprzedaż apteki, 
Polanka 1861-63budowa rafinerii, oddanie się wyłącznie sprawom przemysłu naftowego, 
Chorkówka 1865-82kierowanie kopalnią ropy w Bóbrce, budowa rafinerii w Chorkówce, działalność organizatorska przemysłu naftowego, działalność społeczna i charytatywna, zgon 7 stycznia 1882 r. i uroczysty pogrzeb na miejscu wiecznego spoczynku w Zręcinie.

Jak oceniać jego życie i dzieło?
Ze wspomnień współczesnych Łukasiewiczowi, licznych publikacji książkowych, artykułów i referatów jemu poświęconych wyłania się postać o niezwykłych cechach charakteru. Wspomina się niecodzienną pracowitość i umiejętności organizatorskie, wiedzę i doświadczenie w poszukiwaniu, wydobyciu i przerobie ropy, wielką prawość i oddanie w służbie Narodu i Ojczyzny, wrażliwość na ludzką niedolę i niesprawiedliwość społeczną.


Był patriotą, filantropem i wielkim społecznikiem. Wychowanie od dzieciństwa w atmosferze wielkiego patriotyzmu i umiłowania wolności powoduje, że rychło włącza się w działalność konspiracyjną, skierowaną przeciw zaborcom. Zostaje aresztowany i więziony przez prawie dwa lata. Wychodzi na wolność w grudniu 1847 r., ale pozostaje nadal pod nadzorem policji austriackiej. Nie bierze bezpośredniego udziału w Powstaniu Styczniowym, ale ogromnymi sumami pieniędzy z dochodów rafinerii w Chorkówce i kopalni w Bóbrce wspiera działalność powstańczą, a po jego upadku udziela schronienia i zapewnia zatrudnienie wielu jego uczestnikom.


Znając źródła niepowodzeń zrywów powstańczych staje się rzecznikiem haseł pozytywistycznych. Wyzwolenie społeczne narodu upatruje w podniesieniu poziomu oświaty i kultury, wiedzy i umiejętności zawodowej, rozwoju życia gospodarczego i dobrobytu. Jego przyjaciel i współpracownik - Teofil Merunowicz w nekrologu pisał:Uszczęśliwiać i do dobrego prowadzić drugich - było głównym warunkiem szczęścia dla niego. Setki, może tysiące tych, co doznali od niego osobistych dobrodziejstw, zachowają go do końca życia we wdzięcznym wspomnieniu. Zasłużył on jednak na to, ażeby cały naród zaliczył jego imię do rzędu najlepszych, najszlachetniejszych synów swoich.

Istotnie, wszędzie gdzie żył i pracował odznaczał się niezwykłą aktywnością i życzliwością dla środowiska. Gdy opuszczał na stałe Gorlice w 1858 r., kahał żydowski pamiętny jego poświęcenia i bezinteresowności w ratowaniu ludzi w czasie epidemii cholery bez względu na różnice stanu i wyznania, wysyła delegację proszącą by pozostał na miejscu, wyrażając gotowość płacenia z własnych pieniędzy za dzierżawioną przez Łukasiewicza aptekę. 

W uznaniu zasług dla Jasła otrzymuje dyplom Honorowego Obywatela miasta, na którym napisano: m.in. ...zważywszy, iż Pan przez czas zamieszkania swego w mieście naszym wzywany niejednokrotnie do udziału w rozmaitych sprawach naszych, zawsze z wzorową gorliwością i obywatelskim poświęceniem gotów był odpowiedzieć położonemu weń zaufaniu....

W Krośnie jest aktywnym członkiem Rady Powiatowej, odpowiedzialnym za budowę dróg i mostów oraz zasiada w wielu komisjach. Stąd zachowała się opinia w społeczeństwie tego powiatu, że drogi są brukowane guldenami Łukasiewicza. Własnymi środkami finansuje obsadzanie dróg drzewami owocowymi.


Od 1876 roku do śmierci jest posłem Sejmu Krajowego, pracując aktywnie w komisjach kultury krajowej, górniczej i naftowej, był również członkiem komisji do oceny podatku gruntowego. 
Doceniając znaczenie kultury i oświaty staje się fundatorem szkół powszechnych w Bóbrce, Chorkówce, Zręcinie i Żegicach. Zakłada w Chorkówce szkołę koronkarstwa dla dziewcząt, którą prowadzi żona Honorata. Tradycje koronkarstwa tej szkoły zachowały się do czasów nam współczesnych. Udziela protekcji i pomocy finansowej chłopskim synom podejmującym naukę w szkołach średnich i uczelniach wyższych. 

Ignacy Łukasiewicz nigdy nie odmówił pomocy i wsparcia ludziom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. W obronie chłopów przed lichwą zakłada i wspiera finansowo kasy gminne, udzielające krótkoterminowych i bezprocentowych pożyczek losowych, na budowę domów, zakup inwentarza i podnoszenie kultury rolnej. Wyrażał pogląd, że lepiej dać 99% niepotrzebującym, aniżeli jednego potrzebującego ominąć. 
Kazimierz Chłędowski - sąsiad Łukasiewicza twierdził, że: ...gdy Łukasiewicz umarł, pozostawił po sobie 60.000 złotych reńskich cudzych weksli, które podrzeć kazał.


Prócz lichwy powszechną bolączką wsi galicyjskiej było pijaństwo, którego Łukasiewicz nie tolerował u swych podwładnych. Twierdził, że nie wystarczy dać możliwość zarobienia pieniędzy, ale trzeba jeszcze uczyć rozsądnie je wydawać. Był szczodry dla ludzi i kościoła. Okolicznym klasztorom, kościołom i cerkwiom unickim rozdawał bezpłatnie naftę oświetleniową. Wspólnie z Klobassą zbudował kościół w Zręcinie.


Przedwczesna śmierć ojca Ignacego,  Józefa Łukasiewicza w 1836 roku i sytuacja materialna rodziny przesądziły o poziomie wykształcenia Ignacego Łukasiewicza. W roku 1836 skończył cztery klasy gimnazjum rzeszowskiego i od 27 czerwca tego roku podjął praktykę aptekarską w Łańcucie u Antoniego Słobody. Zdobywał wiedzę i praktykę aptekarską w Rzeszowie i Lwowie. Potem nastąpiły studia farmaceutyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie i Uniwersytecie w Wiedniu gdzie uzyskał stopień magistra farmacji.


Praca w aptece Mikolascha we Lwowie, dzierżawa i prowadzenie kolejno aptek w Gorlicach, Jaśle i Brzostku nie dały Łukasiewiczowi możliwości wykorzystania w pełni jego wiedzy i umiejętności dla służenia krajowi. Podniesienia poziomu życia społeczeństwa Podkarpacia dopatruje się w rozwoju przemysłu naftowego, dlatego tym sprawom poświęca się bez reszty. Zdobyta wiedza i doświadczenie aptekarskie są mu w tym bardzo pomocne. 
Początek XIX wieku to stan zacofania naszego kraju, podzielonego wśród zaborców, przy równocześnie dynamicznym postępie gospodarczym Europy zachodniej, gdzie rozwijała się komunikacja lądowa i wodna, powstawał przemysł chemiczny, hutnictwo, cementownie, cukrownie, tworzyły się zagłębia surowców chemicznych i energetycznych. Ze zgazowania węgla rozwijała się sieć oświetleniowa gazem koksowniczym, zaś wydobycie łupków bitumicznych Europy i Ameryki oznaczało powstanie przemysłu produkcji olejów mineralnych, wypierających w oświetleniu oleje roślinne i zwierzęce. Olej skalny nie cieszył się w opinii społecznej i kołach przemysłowych uznaniem. Panowało przeświadczenie, że w każdej postacisurowej czy destylowanejjest substancją niebezpieczną, łatwopalną, skłonną do eksplozji, ulegającą nieregularnemu spalaniu w lampach. 

W sferach gospodarczych panowała opinia o nieprzydatności ropy dla celów przemysłowych z uwagi na jej lokalne występowanie, tylko w niektórych rejonach kuli ziemskiej. W takich warunkach i atmosferze kształtowała się osobowość Ignacego Łukasiewicza i jego poglądy na znaczenie gospodarcze bituminów.


Zapewne istotny wpływ na kierunek zainteresowań naftą, już w okresie pracy aptekarskiej we Lwowie, miały codzienne kontakty z ludźmi zajmującymi się prymitywną eksploatacją, przygotowywaniem i dystrybucją preparowanej ropy naftowej, uzyskiwanej z licznie występujących wycieków naturalnych w okolicach Drohobycza i Stanisławowa. Nie bez znaczenia są być może wcześniejsze praktyki aptekarskie w Łańcucie, gdzie u hrabiego Potockiego produkowano kamfinę, używaną do oświetlania mieszaninę spirytusu z terpentyną. Liczne wyjazdy do różnych miejscowości Podkarpacia nasunęły prawdopodobnie przypuszczenie, że występujące tam naturalne wycieki sygnalizują znaczniejsze zasoby tego surowca w głębi ziemi. 
Należy sądzić, że po udanych próbach destylacji ropy w aptece lwowskiej w roku 1853 zrodził się dojrzały program obalenia dotychczasowych mitów i uprzedzeń do nafty. Zdecydował się Łukasiewicz na porzucenie Lwowa i zamieszkanie bliżej znanych źródeł ropy naftowej, podjęcie na szerszą skalę wydobywania ropy naftowej metodami górniczymi i przeróbki z zastosowaniem przez siebie opracowanych procesów technologicznych, gwarantujących uzyskanie produktu naftowego konkurującego jakością i ceną z rynkowymi materiałami oświetleniowymi. Podjął również prowadzenie reklamy, dystrybucji i zbytu nafty przez rozpowszechnienie tanich, prostych i bezpiecznych w użyciu lamp naftowych.

Plan ten realizował ze zmiennym szczęściem w czasie pobytu w Gorlicach, Jaśle i Polance. Dopiero pozytywne efekty drążenia kopanek w Bóbrce i przeróbka ropy w rafinerii Chorkówka przyniosły mu w pełni sukces finansowy, rozgłos, sławę i szacunek. 
Aktywnie popierał Ignacy Łukasiewicz poszukiwanie nowych źródeł ropy i zawiązywał spółki prowadzące prace wiertnicze w Ropiance k. Dukli, Smerecznem pow. Krosno, Nowosielcach Gniewoszowych pow. Sanok, Uhercach i Solinie. Był właścicielem lub udziałowcem w eksploatacji ropy na kopalniach: Bóbrce, Ropiance, Ropie i Pogorzynie.


Ignacy Łukasiewicz był gorliwym twórcą przemysłu przeróbczego ropy. Budował zatem na Podkarpaciu liczne destylamie i rafinerie, doskonalił procesy destylacyjne, osiągał wysoki poziom technologiczny w procesach przeróbki ropy. Budował i modernizował rafinerie w Ulaszowicach, Klęczanach. Polance i Chorkówce. Niektóre budowane z użyciem drewna uległy pożarom. Nie zrażał się jednak niepowodzeniami, budował nowe i nowocześniejsze. Uzyskiwane produkty naftowe najwyższej jakości eksponował na wystawach gospodarczych w Jaśle, Lwowie, Wiedniu. Przynoszą mu one wyróżnienia i rozgłos. Prowadził dystrybucję produktów naftowych dla wielu miast i wsi ówczesnej Galicji, a nawet sięgał dalej do Preszowa, Budapesztu, Pragi i Wiednia. Tajemnic ze swych doświadczeń i osiągnięć nie robił; udzielał rad i wskazówek innym przy budowie kopalni i rafinerii. Podejmował starania założenia w Bóbrce szkoły górniczej. Po pokonaniu licznych przeszkód szkoła ta powstała w Ropiance koł Dukli, następnie została przeniesiona do Wietrzna i Borysławia. Absolwenci tej szkoły jako wiertacze i nadzorcy kopalń, niektórzy wybitni fachowcy, wsławili imię Polaków na obu kontynentach Ameryki, wielu krajach Europy, Azji i wysp Pacyfiku. 
W roku 1880 stanął I. Łukasiewicz na czele Krajowego Towarzystwa Naftowego broniącego interesów przedsiębiorstw naftowych w kraju przed zaborczością i biurokratyzmem. Z jego inicjatywy zostało wydane pierwsze polskie czasopismo naftowedwutygodnikGórnik. Pierwszy numer ukazał się na tydzień przed jego śmiercią.


Działając aktywnie w Komisji Naftowej Sejmu Krajowego czynił wysiłki zmierzające do uporządkowania sytuacji prawnej, podatkowej, bezpieczeństwa pracy w kopalnictwie naftowym, transporcie ropy i jej przetworów. Doprowadził z zespołem światłych nafciarzy do uchwalenia, już niestety po jego śmierci, Ustawy Naftowej z 1884 roku. Niezwykła pracowitość, aktywność zawodowa i społeczna nadwerężyły jego zdrowie, co spowodowało, że umarł w wieku 60 lat w pełni sił twórczych.

Ignacy Łukasiewicz

    Pomimo upływu lat, pamięć o Ignacym Łukasiewiczu pozostaje nadal żywa. Jeszcze za życia uhonorowany był wieloma zaszczytami i wyróżnieniami: W 25 rocznicę zapalenia lampy naftowej otrzymał od producentów naftowych szczerozłoty medal z własną podobizną. Za działalność charytatywną dostał od papieża Piusa IX w 1873 r. tytuł szambelana papieskiego i Order Świętego Grzegorza. W czasach nam współczesnych jemu poświęca się tablice pamiątkowe i pomniki. Jego podobiznę utrwala się na medalach, monetach, znaczkach pocztowych, plakatach i obrazach. Upamiętnia w sztuce i poezji. 
Jako wzorzec godny naśladowania patronuje licznym szkołom, instytucjom i zakładom przemysłowym. Jest patronem Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego, a medal z jego podobizną nadawany jest za wybitne zasługi dla polskiej farmacji. Patronuje Stowarzyszeniu Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego i całej braci górniczej nafty i gazu. Jego imieniem fundowane są nagrody za wybitne osiągnięcia naukowo-techniczne w przemyśle naftowym. Jego osobie poświęcone jest Muzeum Przemysłu Naftowego w Bóbrce.
Ignacy Łukasiewicz nie pozostawił po sobie udokumentowanej spuścizny naukowo-technicznej i społecznej, a czas i lata wojen przyczyniły się do zatarcia dowodów jego działalności, dlatego powinniśmy wszystko czynić, by przedstawiać go na miarę zasług dla światowego postępu cywilizacyjnego. 
Ludwik Tomanek, autor książki o I. Łukasiewiczu wydanej w Miejscu Piastowym w 1928 r., we wstępie napisał:...w miarę jak poznawałem tę postać tak coraz wyraźniejszą rzeźbą stawało mi przed oczyma to żyzne życie, poświęcone dobru ludzkości, zapalałem się coraz bardziej do Łukasiewicza. Czułem, że jest moim obowiązkiem pokazać swym współziomkom, jak dobro, piękno i pożytek ucieleśniły się w jednej osobie. Że stąpał po tej ziemi człowiek, który czynem stworzył poezję, a pieniądze zamienił na ideały...

Ignacy Łukasiewicz przy pracy
Ignacy Lukasiewicz at work

We present here only a short biography of Ignacy Lukasiewicz, the originator and excellent organiser of the first oil fieldthe starting point of the Polish and the world's oil industries. Ignacy Lukasiewicz was born on March 8, 1822, in Zaduszniki as the youngest of the seven children of Jozef and Apolonia, nee Swietlik, in a family of impoverished land gentry. His material position was very poor and he started to earn his living at the age of fourteen. After leaving a Piarist secondary school in Rzeszow, Lukasiewicz commenced pharmaceutical training in the pharmacies in Lancut and Rzeszow. 
In February, 1846 he was arrested and subjected to investigation for alleged conspiracy against Austrian authorities. Following his conditional release from prison in December 1947, Lukasiewicz in summer of 1948 took up employment with the Golden Star Pharmacy in Lvov, owned by Piotr Mikolasch, as a pharmaceutical assistant. 
He completed his studies at the universities in Cracow and Vienna over the years 1850-52, and graduated with master's degree in pharmacy from the Vienna University in July, 1952. After coming back to Mikolasch's pharmacy, Lukasiewicz, apart from his normal duties, engaged himself in the experiments connected with the distillation of crude oil.


Ignacy Łukasiewicz, fotografia / Ignacy Lukasiewicz, a photograph

He intended to obtain some lighting kerosene and to build a kerosene lamp. On July 31, 1853, the safe and bright kerosene lamps were ignited at the Lvov hospital and thus, symbolically, Polish petroleum industry was born. That day Ignacy Lukasiewicz, his collaborator pharmacist Jan Zech, and Adam Bratkowski who constructed the lamp, entered the annals of the Polish and the world petroleum industry. Following his arrival to the Podkarpacie Region, he continued his pharmacist's profession together with manufacturing of lighting kerosene. It was only after he moved to Polanka in 1861, that his life passioncrude oil production and processingbecame his only preoccupation.


Ignacy Łukasiewicz, obraz olejny Andrzeja Grabowskiego z roku 1884 / Ignacy Lukasiewicz, oil painting by Andrzej Grabowski, 1884

As a result, the first oil company Lukasiewicz-Trzecieski, was set up, the first efficiently organised oil field in Bobrka was opened, the first fully commercial crude oil refinery in Chorkowka was put into operation, and oil prospecting in such places as Ropianka, Smereczny, Nowosielce, Gniewoszow, Uherce and Solina was commenced. 
Lukasiewicz and his wife, Honorata nee Stacherska, settled in their estate in Chorkowka and their home became a kind of the headquarters for local oil industry but also the center for the local intellectual and social life. Oil production was booming, oil processing was developing and trade in oil product flourished. More and more people were becoming enthusiasts of petroleum. All these achievements were the result of the technological advancement, the innovative methods used in sinking, production and processing.


Posąg Ignacego Łukasiewicza w auli Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie / The statue of Ignacy Lukasiewicz in the assembly hall of the Academy of Mining and Metallurgy in Cracow

The creativity of Lukasiewicz was not limited to technical and commercial matters. He was also concerned with workers' welfare problems, with mutual loan societies, new school buildings, scholarships for poor students, with promoting farming economy and crafts training. As Lukasiewicz's stature was growing and so was the number of his public functions. He was the member of numerous organisations of the national importance, among them the president of the National Society for Oil Industry Promotion.


Pomnik Łukasiewicza w Krośnie na tle kościoła OO Kapucynów / The monument to Ignacy Lukasiewicz against the background of the Capuchin church, the town of Krosno

He supported road construction and education, and donated huge sums for the benefit of the poor. He helped to lay foundations for petroleum law regulations: the fiscal matters, the safety of work and the function to be performed by the state and individual persons in the managing of oil reserves. As early as during his lifetime, his many merits -unassuming manner, reasonable altruism, patriotism, eagerness to promote good and just issueswon him the respect and gratitude of his countrymen. Following his premature death, his popularity rose even more. Lukasiewicz died in Chorkowka, in 1882, and was buried at the Zrecin graveyard, near the Church, he had founded himself together with his friend, Karol Klobassa. 
There are numerous tokens of the nowadays popularity ofFather Ignacy. First of all, the museum in Bobrka, then the monuments in Krosno, Bobrka, Gorlice, and Cracow, the schools named after him and scattered all over the country, and plenty of printed material and publications.

Epitafium w kościele parafialnym w Zręcinie / Epitaph in the parish church at Zrecin

Na podstawie publikacji "Bóbrka― naftowe dziedzictwo", red. Józef Sozański, autorzy: Józef Sozański, Stanisław Kondera, Jacek Sożyński, Ryszard Wolwowicz, Józef Zuzak, Krosno 1996, ISBN 83-906506-0-6.

From the publication "Bobrka― our petroleum heritage", ed. Jozef Sozanski, authors: Jozef Sozanski, Stanislaw Kondera, Jacek Sozynski, Ryszard Wolwowicz, Jozef Zuzak, translation by Jacek Lesniak, Krosno 1996, ISBN 83-906506-0-6.

Jeden z pokoi w Domu Łukasiewicza w Bóbrce / One of the rooms in the Lukasiewicz's Home at Bobrka

 

You are here: